Link is copied to clipboard.

Nuwakot Kala Bhairav

Welcome to the Nuwakot Kala Bhairav Mandir!
One of the famous and historical temples of Syangja district, Nuwakot Kala Bhairav Mandir which is located in ward no. 2 of Phedikhola Rural Municipality carries religious and historical beliefs as well as the confidence of the residents. Situated on a hillock towards the south of the center of Phedikhola, this temple is a 5 km drive from the Phedikhola main market. This temple is situated at a height of 1665 m above sea level. The total area of Nuwakot Kala Bhairav is spread over Phedikhola Rural Municipality Ward No. 2 and Putalibazar Municipality Ward no. 5. Naturally very scenic, the hill ranges including Annapurna,
Machhapuchhre, Dhaulagiri, Manaslu, etc., can be seen from the area of this temple.

History of the Temple:
Based on the copper plates found during the research of the archaeological department, it is believed that the temple was founded by the descendants of Jain Khan, the ancestor of the Shah dynasty king of Pallo Nuwakot. According to the research of Historian Rajaram Subedi, King Bhupati Shah (Bhakti Khan), who was the heir of King Ajay Singh (Mincha Khan) built the Nuwakot temple and the idol of Kala Bhairav was installed. To run this temple in a better way, the king arranged for Guthi and arranged for regular worship.
In 1842 B.S., Nuwakot State also fell into the “Bishal Nepal” and Nuwakot State lost its existence. The temple was also losing its importance slowly. In 1903 B.S., the temple was rebuilt when this place was named Pallo Nuwakot after declaring this place as the headquarters of the district. All religious faiths that had been overshadowed were reconstructed. Walls made of mud and mud were built around the temple and worship was started again. Due to the increasing importance of Bhairav, devotees from far and wide have started coming to worship Kala Bhairav.
But again in 2020, B.S. Putalikhet was declared as the headquarters of Syangja district. Along with Nuwakot, Kala Bhairav was overshadowed, and its importance degraded slowly. On seeing the form of Kala Bhairav directly, children used to get frightened. It is found in history that is the reason why the idol is covered with stones and mud and put as a mound.

Structure of the Temple and its Reconstruction:
Before 2068 B.S., the structure of the temple was smaller than the current one. The temple has been reconstructed and given its present form due to the devotion and activism of the local residents. According to the inscription found in the temple, the reconstruction work of the temple was started on 29 Magh, 2066 B.S., on the day of Shivaratri. The completion of the reconstruction work and the inauguration of the temple was done on 26 Falgun, 2068 B.S. Renovated in modern style, the temple is built in pagoda style. In the form of an idol the original stone is kept in the sanctum sanctorum on which the head of Bhairav has been kept and along with Bhairav the idol of Shankar has also been installed. The original door of this temple is turned towards the east, while the top of the temple has a brass dome and the temple complex is very attractively decorated.

Daily Worship Rituals
As usual in this temple daily pooja is done by the main pandit. ‘Rot’ is also offered to Kala Bhairav. ‘Rot’ is a thick roti that is offered to Kala Bhairav as the main prasad which is offered in the measure of one “Mana” (Nepali measurement system) of rice flour.
It was also found during the investigation of this temple that since the construction of the temple, King Bhupati Shah had made Brahmins with the surname Timalsina of Modgalyagotri and that these Brahmins had been conducting regular worship. But at present, since the Timalsina family is settled and engaged in other professions, they are currently conducting Puja with Aryal as the main Brahmin.

Throughout the Navaratri period, Brahmins worship in this temple and the Ranamagars sacrifice and assist in the worship. It is the custom of the priests of the Regmi thar throughout Navdurga to stay in the Kalika temple only after offering sacrifices and playing the Nagarchi Baja (Nepali local musical instrument). But during the time of Chaite Dahsain, they stay in Kalika temple only for a day after reciting Chandi. The priests of the Aryal surname worship at Kala Bhairavthan during the whole Bada Dashain period. Pandits surnamed Gautam and Pokharel recite Veda and Chandi throughout the decade at the Kala Bhairav temple, while Marasini Pandits recite Chandi throughout the time of Bada Dashain at the Chandithan temple.
Kala Bhairav is also known as “Bhairav Kalika” where the tradition of giving Panchabali (offering sacrifices to five items) has been going on. Here, the sacrifices of He-Buffalo, Chicken, Sheep, Goat, and Ash Gourd are offered. On the day of Bada Dashain and Chaite Dashain, this temple is particularly crowded. On the day of Saptami of Bada Dashain, it is a tradition where Magar priests to
enter this temple with flower petals in a “Doli.” Especially, since people believe that their heart’s desire will be fulfilled, the arrival of devotees coming to this temple to fulfill their wishes is also in abundance.
While other dates are celebrated by performing pooja rituals and offering sacrifices, it is forbidden to offer sacrifices throughout the month of Shrawan and Magh, Ekadashi, Aunsi, Shivaratri, Krishna Janmashtami, Janai Purnima, Sohra Shraddha and Buddha Purnima. Due to the strong belief in Kala Bhairav, devotees come from far and wide to worship and pay obeisance. It is the belief of the
locals and devotees that the desire of the heart will be fulfilled by worshipping this Kala Bhairav which is also worshipped as the form of Shaktipeeth.

Circumambulation of the temple with Symbolic Flag:
On the ninth day of Dashain, it is customary to circumambulate the Kala Bhairav Kalika, Chandi and Sunkeshari temple near Kala Bhairav temple by playing the nagara with the participation of main Priest, Magar priest, chairman and members of the temple management committee as well as local devotees. On the same day, the symbolic flag placed in Kalikasthan temple is circumambulated around the
Bhairavsthan temple and placed there as well as worshiped by offering sacrifice throughout the day. After the day ends, it is again placed on the same location of Kalikasthan Temple.

Myths and Legends:
Believed to be the wrathful form of Lord Shiva, the Kala Bhairav, it is said that it originated mysteriously in the courtyard of the Royal Palace of Shah. Although there is no concrete evidence for this, it has been the belief of the residents.

Naming of Nuwakot:
In 1510 B.S. then King Ajay Singh (Mincha Khan) founded Nuwakot which was historically, politically, and strategically important at that time. On the one hand, Harihar Singh (Khancha Khan) ruled the state by establishing opinions in Bhirkot, Satau, Gahrau and on the other hand, Ajay Singh (Mincha Khan) established a new state and ruled the state. That place started to be called “Nayakot”
because Ajay Singh brought a new state into existence. Eventually, the name of the state began to be called “Nuwakot” via Nayakot.
About the naming of Nuwakot, according to the historian Shiromani Baburam Acharya, only the original kingdom established at Bhirkot, which the king had given to his younger son Mincha Khan among the new settlements commissioned by King Surya Khan, came to belong to the eldest son, Khancha Khan. Mincha Khan built a fortified “kot” there to make it the capital of his new state. It is believed that after the name of the same fort (Kot), the name of this state later changed from “Nayakot” to “Nuwakot.”

Kalabhairav Temple is an important cultural heritage of Phedikhola. Earlier, King Mincha Khan had made arrangements to protect the temple by making a Guthi. Now, the locals have formed a temple management committee and are looking after it.
Since this temple has its own religious and historical story, it is the responsibility of all of us to protect it. In recent times, Nuwakot Kala Bhairav in Syangja district has been developing as a Shaktipeeth with great significance from religious, archaeological, historical, and tourist points of view.

Ha. Me. Narkaaji Gurung and his wife, Prem Kumari Gurung; Head, Shree Nuwakot Bhairav Temple Management Committee, Nuwakot
Shiva Kumar Gautam; Secretary, Shree Nuwakot Bhairav Archaeological Management Committee, Nuwakot
Principal Dil Bahadur Chhetri; Nuwkaot Kala Bhairav Smarika

नुवाकोट काला भैरव:
नुवाकोट कालाभैरव मन्दिरमा तपाईहरु सबैलाई स्वागत छ!
स्याङ्गजा जजल्लाका प्रजसद्ध र ऐजतहाजसक मन्दिहरु मध्य एक, फे दीखोला वडा नं. २ मा अवन्दथित
नुवाकोट कालाभैरवले धाजमिक र ऐजतहाजसक मान्यता सँगसँगैयहाँ हुनुभएका थिानीय बाजसिाहरुको
जबश्वास पजन बोके को छ। फे दीखोला के न्द्रबाट दजिणतफि डाँडामा न्दथित यस मन्दिर फे दीखोला
िेत्रबाट ५ जकलोमीटर दू रीको यात्रामा रहेको छ। यो मन्दिर समुद्र सतहदेन्दख १६६५ मीटरको
उचाइमा रहेको छ। नुवाकोट काला भैरव मन्दिरको समग्र िेत्र भने फे दीखोला गाउँपाजलका वडा न.
२ र पुतलीबजार नगरपाजलका वडा न. ५ अन्तगित िेत्रमा फै जलएको छ। प्राकृ जतक जहसाबले अत्यन्त
रमणीय यस मन्दिरको िेत्रबाट अन्नपूणि, माछापुछरे , धवलाजगरी, मनास्लुलगायतका मनोरम
जहमशंखलाहरु लगायत पहाडी शंखलाहरु देख्न सजकन्छ।
मन्दिरको इतिहास:
पुरातान्दिक जवभागको अनुसन्धानको क्रममा फे ला परेका तामपत्रहरुका आधारमा यस मन्दिरको
थिापना पल्लो नुवाकोटका शाहवंशीय राजाका पूखाि जैनखानको सन्तानहरुले सिापना गरेको
माजनन्छ। अजयजसंह (जमन्चा खान)का उत्तराजधकारी राजा भूपजत शाही (भन्दि खान)ले जव. स. १६१८
मा नुवाकोट मन्दिरको जनमािण गरी कालाभैरवको मूजति थिापना गरेका जिए र यस मन्दिरलाई
राम्रोसंग संचालन गनिको लाजग भनेर राजाले गुठीको व्यवथिा गरी जनयजमत पूजाआजा गने प्रबन्ध
गरेका जिए भन्ने कु रा इजतहासजवद् राजाराम सुवेदीले आफ्नो प्रकाजशत लेख, अनुसन्धानमा उल्लेख
गरेका छन्।
जव. स. १८४२ मा नुवाकोट राज्य पजन जवशाल नेपालमा नै गाजभयो र नुवाकोट राज्य हराएर त्यसको
अन्दिि नै हरायो। त्यस समय पजछ ओझेलमा परेर खण्डहरमा पररणत भैसके को यस मन्दिरको
पुन: जनमािण जव. स. १९०३ मा यस ठाउँलाई पल्लो नुवाकोट भजन नामकारण गरी यस ठाँउलाई
जजल्लाको सदरमुकाम घोषणा गरेपजछ भएको जियो। ओझेलमा परेका सबै धाजमिक आथिा धरोहरको
पुन: जनमािण गररएको जियो। ढुँगा र माटोको चारपाटे पखािल बनाइ मन्दिरको पुन: जनमािण गरी
पूजाआजाको िालनी गररयो। भैरवको महत्त्व बढ्दै गएकालेटाढा टाढाबाट भिजनहरुको दशिन
गनिको लाजग भीड लाग्न िालेको जियो। तर फे री पजन जव. स. २०२०मा स्याङ्गजा जजल्लाको सदरमुकाम
पुताजलखेतमा सयो र नुवाकोट िेत्रसंगै काला भैरव मन्दिर ओझेलमा पयो र यसको चहलपहल
हराउदै गयो। काला भैरवको स्वरूपलाई प्रतक्ष्य देख्दा बालबाजलकाहरु तसिने र डराउने भएका
कारण मूजतिलाई ढुँगा, माटोले छोपी डीस्काको रूपमा रहेको इजतहास पजन भेजटन्छ।
मन्दिरको बनावट र पुन: तनमााण:
जव. स. २०६८ भिा अजघ यस मन्दिरको आकार हाल भिा सानो जियो। थिानीय बासीहरूको श्रद्धा
र सजक्रयतामा मन्दिरको पुन: जनमािण गरी अजहलेको स्वरूप जदइएको हो। मन्दिरमा भएको
जशलालेख अनुसार मन्दिरको पुन: जनमािणको कायि जव. स. २०६६ माघ २९ गते जशवरात्रीको जदन
गररएको जियो। मन्दिरको कायि समाप्त भइ यसको समुद् घाटन जव. स. २०६८ फाल्गुन २६ गतेका
जदन भएको जियो। आधुजनक शैलीमा पुन: जनमािण गररएको यस मन्दिर प्यागोडा शैलीमा बनेको छ।
मूजतिका रूपमा मौजलक जशला गवि गृहमा राखी त्यसमाजि कृ जतम भैरवको टाउको रान्दखएको छ र
भैरवसँगैशंकरको मूजतिको पजन थिापना गररएको छ। यस मन्दिरको मूल ढोका पूवितफि फजकि एको छ
भने मन्दिरको टुप्पोमा जपत्तलको गजुर रान्दखएको छ र मन्दिरको पररसरलाई जनकै आकषिक रूपमा
सजाइएको छ।
दैतनक पूजा तवति:
यस मन्दिरमा सधैँ जिो नै मुख्य पन्दण्डतबाट जनत्य पूजा ररतपुविक हुँदै आइराखेको छ। काला
भैरवलाई ‘रोट’ पजन चढाउनेगररन्छ। काला भैरवलाई मुख्य प्रसादको रूपमा चढाइने‘रोट’ बाक्लो
रोटी एक मानाको चामलको जपठो बराबरको नापमा चढाइन्छ। मन्दिरको पूजा जवजधहरू मन्दिरको
जनमािण भएदेन्दख नै राजा भूपजत शाहले मोद्गल्यागोत्रीय जतमन्दिना िर भएका ब्राह्मणहरूलाई गनि
लगाएको र ती ब्राह्मणहरूलेजनत्य पूजा चलाई आएको भन्ने तथ्य पजन यस मन्दिरको अनुसन्धानको
क्रममा फे ला परेको जियो। तर वतिमान समयमा जतमन्दिना पररवारका बसोबास सारेको र अन्य पेशा
व्यवसायमा संलग्न भएकोलेहाल आयािललाई मुख्य ब्राह्मणमा रूपमा राखी पूजा संचालन गदै
आएका छन्।
बडादसैँको नवरात्री अवजधभरर यस मन्दिरमा ब्राह्मणले पूजाआजा गने र रानामगरहरुले बजल जदने र
पूजाआजामा सघाउने गदिछन। बजल जदने र नगची बाजा बजाई बडादशैं नवदुगाि भरर रेग्मी िरका
पूजारीहरू काजलका मन्दिरमै बस्ने चलन छ तर उनीहरु चैते दशैंमा भने चण्डी पाठ गरेर काजलका
मन्दिरमा एक जदन मात्र बस्ने गछि न। अयािल िरका पूजारीहरूले काला भैरविानमा बडादशैं भरर नै
पूजा गछि न। गौतम र पोखरेल िरका पन्दण्डतहरूले काला भैरव मन्दिरमा दशैंभरर नै वेद पाठ र
चण्डी पाठ गने चलनछ भने चण्डीिानको मन्दिरमा मराजसनी िरका पन्दण्डतहरुले दशैंभरर चण्डी
पाठ गने चलन रहेको छ।
भैरव काजलका पजन भनेर जचजनने यस नुवाकोट कालाभैरवमा पंचबली जदने परम्परा चली आइराखेको
छ। यहाँ राँगा, बोका, भेडा, पाठो, कु खुराको भाले र कु जभन्डोलाई बाजलका रूपमा जदइने गररन्छ।
बडादसैँर चैतेदसैँको जदन जवशेष गरी यस मन्दिरमा जभड लाग्ने गदिछ। बडादसैँको सप्तमीको जदन
मगर पूजारीहरूलेडोलीमा फू लपाती बोके र यस मन्दिरमा जभत्राउने चलन रहेको छ।जवशेष गरर,
माजनसहरूले आफ्नो मनले जचताएको भाकल पूरा हुने जवश्वास रहेको कारणले यस मन्दिरमा आफ्नो
मनकामना पूजतिको लाजग आउने भिजनहरुको आगमन पजन प्रशि रूपमा हुने गरेको छ।
अन्य जतजिहरूमा भव्यका साि पूजाआजा गरी बजल जदइन्छ भने श्रावन र माघ मजहना भरर,
एकादशी, औँसी, जशवरात्री, कृ ष्ण जन्मस्ठमी, जनै पूजणिमा, सोह्र श्राद्ध र बुद्ध जयन्तीमा भनी बजल जदन
जनषेध गररएको छ। काला भैरव प्रजतको प्रगाढ जवश्वासको कारण जतजि तिा बार परेको जदन जनकै
टाढाबाट समेत बजल सजहतको पूजा गनि र दशिन गनि श्रद्धालु भिजनहरु आउने गदिछन। शन्दिजपठको
रूपमा पूजजदै आएको यस काला भैरवलाई भाकल गरे मनले चाहेको पूरा हुने थिानीय र
भिजनहरुको जवश्वास रहेको छ।
तनशाना सतहि मन्दिरको पररक्रमा:
प्रत्यक वडादशैंको नवमीको जदन पूजारी पन्दण्डत, मगर पूजारी तिा मन्दिर व्यवथिापन सजमजतका
अध्यि तिा सदस्यहरु एवं थिानीय भिजनहरु समेतको संलग्नतामा नगर बजाउदै “जनशान” जलई
काला भैरव काजलका तिा चण्डी एवं काला भैरव जनरको सुनके शरी मन्दिरको पररक्रमा गने प्रचलन
रहेको छ। नवमीका जदन काजलकाथिानमा रान्दखएको जनशान बाजागाजा साि भैरवथिान मन्दिर
पररक्रमा गरी जदनभर त्यजहँ राखी बजल सजहत पूजा अचिना गररन्छ बेलुका उि जनशान काजलकाको
मन्दिरमै लाजग रान्दखन्छ।
भगवान जशवको क्रोधी रुपलाई माजनने काला भैरव शाह राजदरबारको मझेरीमा आफैं उत्पजत्त
भएको थिानीयको मान्यता छ। यस जवषयमा कु नै ठोस प्रमाण नभए तापजन थिानीय बाजसिाहरुको
यजह मान्यता र जवश्वास रही आएको छ।
नुवाकोटको नामकरण:
तत्कालीन राजा अजयजसंह (जमंचा खान) ले जव. स. १५१० मा नुवाकोट ठाँउको थिापना गरेका जिए जो
त्यस समयमा ऐजतहाजसक, राजनीजतक र सामररक दृजिले महत्पूणि जियो। एक तफि हररहरजसंह (खांचा
खान)ले ढोर भीरकोट, सतौ, गह्रौमा राय कायम गरर राज्य संचालन गरेका जिए र अको तफि
अजयजसंह (जमंचा खान)ले नयाँ राज्य थिापना गरर राज्य संचालन गरेका जिए। अजयजसंहले नया राज्य
अन्दििमा ल्याएको भनेर त्यस ठाउँलाई “नयाँकोट” भन्न िाजलयो। अन्तत: राज्यको नाम नयाँकोट
हुँदै “नुवाकोट” नामले सम्बोधन गनि िाजलयो।
नुवाकोटको नामकरणको सिभिमा, इजतहास जशरोमजण बाबुराम आचायिका अनुसार, राजा सुयि
खानले आवाद गराएका नया बिीहरूमा राजाले आफ्ना कान्छा छोरा जमंचा खानलाइ जदएको
भीरकोट थिाजपत भएको मूल राज्य मात्र जेठा छोरा खांचा खानको भागमा पनि आएको जियो। जमंचा
खानले आफ्नो नयाँ राज्यको राजधानी बनाउनको लाजग त्यहाँ एउटा सुरजित “कोट” अिाित् जकल्ला
बनाएका जिए। त्यही जकल्ला (कोट)को नामबाट यस राज्यको नाम पजछ “नयाँकोट” बाट “नुवाकोट”
हुन गएको माजनन्छ।
फे जदखोला गाउँपाजलकाको महिपूणि सांस्कृ जतक सम्पदा रहेको काला भैरव मन्दिर एउटा पयिटकीय
गन्तव्य पजन हो। पजहले राजा जमंचा खानले गुठी बनाएर मन्दिरको संरिण गने व्यवथिा गरेका जिए
भने अजहले थिाजनयहरुले मन्दिर संचालन सजमजत बनाएर यसको रेखदेख गदै आइराखेका छन्। यस
मन्दिरको आफ्नै धाजमिका अजन ऐजतहाजसक गािा रहेको हुनाले यसको संरिण गनुि हामी सबैको
दाजयि हुन्छ। हालको समयमा, स्याङ्गजा जजल्लामा पने नुवाकोट काला भैरव धाजमिक, पूरातान्दिक,
ऐजतहाजसक र पयिटकीय दृस्टीकोणले एकदमै महिपूणि महि बोके को शन्दिपीठको रूपमा
जवकास भैराखेको छ।
ह. मे. नकािजी गुरुङ र धमिपत्नी प्रेमकु मारी गुरुङ; श्री काला भैरव पूरातान्दिक मन्दिर व्यवथिापन
सजमजत नुवाकोट; अध्यि
जशव कु मार गौतम; श्री काला भैरव पूरातान्दिक व्यवथिापन सजमजत; सजचव
प्राध्यापक जदल बहादुर िेत्री; नुवाकोट काला भैरव स्माररका


Discover exactly where it is on the map


Share your thoughts

0 Discussion
Inline Feedbacks
View all comments